SON DAKİKA
Hava Durumu
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.

Türkiye Ekonomisinin 3. Çeyrek Büyüme Performansı

Haber Giriş Tarihi: Yazının Giriş Tarihi: 07.12.2021 10:20

Türkiye ekonomisi 2021 yılının 3. Çeyreğinde çeyreklik bazda %2.7 oranında büyürken yıllık bazda ise %7.4 oranında büyüme performansı yakaladı. Bu noktada bir miktarda olsa söz konusu büyüme rakamının beklenti altı geldiğini söyleyebiliriz. Beklentiler %7.5 ile %8 arası bir rakamdı. Ama buna rağmen söz konusu büyüme rakamının pandemi koşullarına göre hayli iyi bir rakam olduğunu söyleyebiliriz. Anlaşılan o ki ekonomimiz bu yılı çift haneli bir büyüme rakamı ile kapatacak gibi görünüyor.

Evet şunu biliyoruz pandemi ekonomileri olumsuz etkiledi ama bazı alanlarda da önemli fırsatlar da yarattı. Bu açıdan özellikle uzun tedarik zincirlerinin bozulması ülkeleri kısa tedarik zincirlerine yöneltti. Bu anlamda Türkiye'deki ihracatçı şirketlerin şimdilik bu avantajı çok iyi değerlendirdiğini söyleyebiliriz. Özellikle Türkiye'de pandemi döneminde her türlü zorlu şartlara rağmen üretime devam edilmesi de büyümeyi destekleyen önemli bir unsur oldu. Tabi şirketlerin esnek üretim yapısına sahip olması da söz konusu zorlu sürece çok çabuk adapte olmasını ve ekonomimizin de iyi bir büyüme performansı yakalamasını sağladı diyebiliriz.

Yukarıda da söylediğim gibi pandemiye rağmen büyüme performansımız oldukça iyi. Aşağıdaki grafiği incelediğimizde 3. çeyrek büyümesinin alt kalemlerini incelediğimizde tüketim harcamalarının %9.1, devlet harcamalarının %9.4 ve net ihracatın ise %17.3 artış gösterdiğini anlıyoruz. Gayri safi sabit sermaye oluşumu ise %2.4 azalmış. Rakamlardan da anlaşılacağı üzere son çeyrek büyümenin ana motoru net ihracattan geliyor yani temelde güçlü dış talep desteklemiş büyümeyi. Hatta öyle ki 3. çeyrek büyümenin %92'si net ihracat katkısından ileri geliyor. Bir diğer deyişle %7.4'lük büyümenin %6.8'i net ihracat kaynaklı.

Kaynak: TÜİK

Tabi iyi bir büyüme performansı yakalamış olmamız her şeyin yolunda olduğu anlamına gelmiyor. Bu durumu 3. çeyrek büyüme rakamlarını daha yakından inceleyerek anlamaya çalışalım. Örneğin ücretli çalışanların büyümeden aldığın payın giderek azaldığını anlıyoruz. 2020 yılının 3. çeyreğinde gelirden %30.1'lik pay alan işgücü ödemelerinin payı 2021 yılı 3. Çeyreğinde %29.8'e gerilemiş. Bir diğer deyişle sabit gelirlilerin yani maaşlı çalışanların pastadan aldığı pay giderek azalıyor. Yani büyümenin tabana yayılmadığını ve gelir dağılımını bozan bir yapısı olduğunu anlıyoruz.

Yine sektörel bazda incelediğimizde tarım sektörününün bu yılın 3. çeyreğinde %5.9 daraldığını görüyoruz. Bu da ekonomimiz adına oldukça sıkıntılı bir durum. Son dönemdeki enflasyon rakamlarının en büyük kaynaklarından birinin gıda enflasyonu olduğunu göz önüne alacak olursak eğer daralan tarım sektörü hâlihazırda yüksek olan gıda fiyatlarının ileride daha da yükselmesine neden olacaktır.

Son büyüme performansına bir de istikrar ve sürdürülebilirlik açısında bakacak olursak eğer bu konuda da sıkıntılar olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Yukarıda da değindiğim gibi büyümenin ana motoru net ihracat. Bu noktada önümüzdeki dönemlerde de çeşitli sebeplerden dolayı yüksek net ihracat elde edemeyebiliriz. Bu konuyla ilgili bazı riskler var. Hiç kuşkusuz bu risklerin başında pandemi koşulları geliyor. Yeni Omicron varyantı ekonomilerin yeniden kapanmasına neden olursa ihracatımız 2020'deki gibi önemli ölçüde daralabilir. Yine piyasada net ihracata dayalı yeni ekonomik modele dair endişeler de var.  Bu noktada piyasadaki hâkim görüş söz konusu net ihracata dayalı büyümemiz ilerleyen dönemler için çok da sürdürülebilir görünmüyor açıkçası.

3 ARALIK DOLAR/TL İÇİN ÇOK KRİTİK OLACAK

30.11.2021 22:17
Geçtiğimiz hafta Salı günü Türk Lirası dolar karşısında bir günde tam %18 değer kaybına uğradı. Söz konusu değer kaybının en önemli nedeni Cumhurbaşkanı düşük faiz yüksek kur politikasının kararlı bir biçimde uygulanmaya devam edileceği ve olurda politikanın uygulanmasında engeller çıkarsa tarihi bi

Gram Altın Fiyatları Yükselecek mi Düşecek mi?

23.11.2021 09:50
Bildiğimiz gibi gram altın fiyatlarını ilk olarak altının ons fiyatı sonrasında da dolar/TL kuru etkiliyor. Son aylarda dolar/TL'nin kırdığı rekorlar sonrasında üstüne bir de ons altında da ABD enflasyon rakamları sonrasında gördüğümüz yükselişle birlikte gram altında da tarihi zirveler gördük. A

Merkez Bankası Faizi İndirecek mi?

17.11.2021 17:30
Bu hafta Perşembe günü TCMB'nin Kasım ayı PPK faiz kararı ve faiz karar metni yayınlanacak. Piyasalar PPK faiz kararını geçen haftadan başlamak üzere fiyatlamaya başladı diyebiliriz. Söz konusu fiyatlamanın en çok hissedildiği yer hiç kuşkusuz kurlar. Geçtiğimiz hafta başında 9.70'li seviyelerde bul

FED'İN TAPERİNG KARARI SONRASI PİYASALAR

09.11.2021 10:08
FED merakla beklenen Kasım ayı FOMC toplantısını yaptı. Toplantıda tam da beklenildiği gibi Kasım ayında taperinge yani varlık alımlarını her ay 15 milyar dolar azaltmaya başlayacağını duyurdu. Bu durumda 2022'nin ortası gibi varlık alımları tamamen sonlandırılmış olacak. FED'den yapılan açıklamaya

Borsa Yükselmeye Devam Eder mi?

01.11.2021 14:28
Borsa Yükselmeye Devam Eder mi? TCMB'nin Ekim PPK toplantısında sürpriz ve önden yüklemeli olarak 200 baz puanlık faiz indiriminin ardından tabir yerindeyse BİST-100 şahlandı. BİST-100 son 10 günlük süreçte tam %10'luk bir artışla son 7 ayın zirvesine ulaştı. Faiz indirimi sonrası kurlarda artış

MERKEZ BANKASI'NDAN ÖNDEN YÜKLEMELİ SÜRPRİZ FAİZ İNDİRİMİ

22.10.2021 09:36
Günlerdir merakla beklenen faiz kararı açıklandı. TCMB bu ay da tabiri caizse piyasaları ters köşe ederek beklentilerin çok üstünde hem de önden yüklemeli olarak politika faizini 200 baz puan indirerek %18'den %16'ya indirdi. Piyasaları ters köşe eden dedim çünkü piyasada 50-100 baz puan arasında bi

Dolar 10.00 TL olur mu?

15.10.2021 10:42
Bu yazının kaleme alındığı sırada 9.18 düzeyinden işlem gören kurda geçen hafta tansiyon iyice arttı. Peki ne oldu bu kura neden yükselişe geçti? Temmuz ve Ağustos ayında TL gelişmekte olan ülke paraları içerisinde dolar karşısında en iyi sınavı veren ülke parası konumdaydı. Bir diğer deyişle

Artan Çekirdek Enflasyon Sonrası TCMB Bu Ay Yine Faiz İndirir Mi?

08.10.2021 11:50
Eylül ayı enflasyon rakamları açıklandı. TÜİK'in açıkladığı rakamlara göre TÜFE aylık %1.25 artarak yıllık %19.58'e yükseldi. Yİ-ÜFE'de aylık 1.55'lik artışla yıllık %43.96'lık bir artış gösterdi. Yukarıdaki rakamlar bize ne anlatıyor yakından bir bakalım isterseniz. İlk olarak TÜFE'de yani ma

Altın Fiyatları Yükselişe mi Geçti?

01.10.2021 10:02
Geçtiğimiz hafta FED faiz toplantısı sonrasında piyasanın 1 gün gecikmeli de olsa Powell'ın konuşmasını "şahin" olarak yorumlaması ve aynı zamanda "Kasım'da tapering gelebilir" fiyatlamasıyla ile hem ABD 10 yıllık tahvil faizlerinde hem de dolar endeksinde belirli düzeyde yükselme ivmesi başlamıştı.

Dolar Yükselmeye Devam Eder mi?

23.09.2021 22:04
Bu hafta bizim için biri dışarıdan biri içeriden olmak üzere iki önemli Merkez Bankası faiz kararı vardı. İlki dün; yani 22 Eylül'de açıklanan FED faiz kararı ve hatta daha önemlisi tahvil alımı azaltımı olan tapering kararıydı. Piyasada bir kesime göre bu toplantıda FED taperinge başlayacaktı. Beni