2026’nın ortalarından itibaren etkili olabileceği tahmin edilen süreç emtia piyasalarında endişe yaratıyor.
EL NİÑO VE LA NİÑA NEDİR?
Pasifik Okyanusu’nda meydana gelen El Niño, deniz yüzeyi sıcaklıklarının artmasıyla birlikte küresel ölçekte hava düzenini değiştiren bir iklim olayı olarak biliniyor. Bu süreçte bazı bölgelerde sıcaklık artışı ve kuraklık görülürken, bazı bölgelerde ise aşırı yağış ve sel riskleri ortaya çıkabiliyor. Bunun tam tersi olan La Niña ise daha serin hava koşullarına neden oluyor. İki olay arasındaki geçiş dönemlerinde ise “nötr” hava koşulları etkili oluyor.
UZMANLAR: RİSKLER ARTIYOR
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, yaptığı değerlendirmede El Niño ihtimalinin giderek güçlendiğini belirterek temmuz ayı itibarıyla olasılığın yüzde 80’in üzerine çıktığını ifade etti.
Ergezen, kış aylarına doğru bu oranın yüzde 90 seviyesini aşabileceğini belirterek deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki artışın El Niño sinyallerini güçlendirdiğini söyledi.
TARIM ÜRÜNLERİNDE FİYAT DALGALANMASI BEKLENİYOR
Uzmanlara göre El Niño’nun en çok etkileyeceği alanların başında tarım emtiaları geliyor. Özellikle palm yağı, kakao, pamuk ve pirinç gibi ürünlerde arz sıkıntısı ve fiyat oynaklığı yaşanabileceği öngörülüyor.
Endonezya ve Malezya gibi palm yağı üretiminde kritik rol oynayan ülkelerde hava koşullarındaki değişimin küresel arzı etkileyebileceği belirtiliyor. Benzer şekilde Hindistan ve Pakistan’daki iklim değişikliklerinin pamuk üretiminde risk oluşturabileceği ifade ediliyor.
KAKAO VE PİRİNÇTE KRİTİK SENARYOLAR
Geçmiş El Niño dönemlerine dikkat çeken uzmanlar, kakao üretiminde düşüş yaşandığını ve bunun fiyatları yukarı çektiğini hatırlatıyor. Aynı şekilde Tayland ve Vietnam gibi önemli pirinç üreticilerinde yağış azlığının fiyatları dalgalandırabileceği değerlendiriliyor.
MUSON DÖNEMİ BELİRLEYİCİ OLACAK
Uzmanlara göre El Niño etkisinin gücü, özellikle Hindistan’daki muson yağışlarının seyrine bağlı olacak. Zayıf muson dönemleri, kuraklık riskini artırarak emtia fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşturabilir.